مطالب حقوقی

تعریف سرقت
سرقت به معنای دزدیدن، برداشتن و ربودن مالی که متعلق به فردی دیگری است، می باشد. در کلیه موارد مربوط به سرقت، سارق بایستی مالی را که دزدیده است به صاحب اصلی آن بازگرداند و چنانچه اصل مال موجود نباشد، باید قیمت آن را پرداخت کند که بر اساس قیمت روز است.
سارقان انگیزه های گوناگونی در سرقت اموال دیگران دارند، انگیزه بعضی از سارقان، فروش مال دزدی شده و بدست آوردن پول است. بعضی دیگر نیز برای استفاده از مال مسروقه برای انجام جرم دیگری سرقت می کنند، مانند سرقت خودرو و استفاده از آن در قاچاق مواد مخدر و یا ارتکاب جرایم دیگر. انگیزه بعضی دیگر از سارقان نیز استفاده از مال مسروقه است.
سرقت انواع گوناگونی دارد که معمولا به دو دسته سرقت‌های حدی و تعزیری تقسیم بندی می گردند.
به موجب قوانین شرعی و مقررات کیفری برای اجرای حد سرقت، بایستی شرایطی وجود داشته باشد که چنانچه هر کدام از این شرایط نباشد امکان اجرای حد وجود نخواهد داشت که عبارتند از :
- سارق بایستی بالغ باشد.
- سارق به سرقت وادار نشده باشد و بداند که مال دیگری را می دزدد.
- سارق به حرام بودن این عمل آگاه است و صاحب مال، مال را در حرز قرار داده باشد.
- سارق در حال اضطرار سرقت نکرده باشد.
- سرقت در سال قحطی انجام نشده باشد.
- سارق مال را به قصد دزدی برداشته باشد.
- مال مسروقه در حرز متناسب قرار گرفته باشد.
- مال مسروقه از اموال دولتی و وقف نباشد.
البته همچنان شرایطی برای اجرای حد وجود دارد؛ مثلا قبل از شکایت صاحب مال سارق را نبخشیده باشد یا سارق پیش از اثبات جرم از این گناه توبه ننموده باشد.
سرقت های تعزیری
سرقت همراه با آزار یا به صورت مسلحانه باشد: در چنین سرقت هایی، مجرم به حبس از سه ماه تا ده سال و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
سرقت مسلحانه گروهی در شب: چنانچه سرقت در شب صورت گرفته باشد و سارقین دو نفر یا بیشتر باشند و حداقل یک نفر از آنان حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشد، هر کذام از مرتکبین به پنج تا پانزده سال حبس و شلاق تا هفتاد و چهار ضربه محکوم می شود.
سرقت مقرون به 5 شرط مشدد: در صورتی که سرقت جامع شرایط حد نباشد، اما کلیه شرایط زیر را داشته باشد، مرتکب به پنج تا بیست سال حبس و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم می گردد.
الف- سرقت در شب انجام گیرد.
ب- سرقت توسط 2 یا چند نفر صورت گیرد.
ج- یک یا چند نفر از سارقین حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشند.
د- سارقین از دیوار بالا رفته یا حرز را شکسته یا کلید ساخته باشند و یا خود را مثل کارمندان دولتی معرفی کرده باشند.
ه- در ضمن سرقت کسی را آزار یا تهدید کرده باشند.
سرقت مسلحانه از خانه: چنانچه یک یا چند نفر خانه ای را سرقت کنند و حداقل 1 نفر از آنان مسلح باشد ویا هیچ کدام مسلح نباشند، ولی در هنگام سرقت در مقام هتک ناموس برآیند به مجازات اعدام یا حبس عبد محکوم خواهند شد.اگر ساکنان خانه در مقام دفاع از مال یا ناموس برآیند و در این بین مرتکب قتل یا جرح یا ضرب سارقین شوند، از مجازات معاف خواهند شد. ماموران در زمان دستگیری سارقین چنانچه موجب قتل یا جرح یا ضرب سارقین شوند، از مجازات معاف خواهند شد.
سرقت مسلحانه از بانک‌ها، صرافی‌ها یا جواهرفروشی ها: چنانچه دو یا چند نفر با برنامه ریزی و قبلی، وجه نقد یا اوراق بهادار یا جواهرات را از بانک‌ها و صرافی‌ها سرقت کنند و حداقل یک نفر از سارقین مسلح به سلاح سرد یا گرم ظاهر یا مخفی، پر یا خالی باشد، چه از آن استفاده بکند چه نکند، در صورت وقوع سرقت به حبس ابد و در صورت وقوع قتل به اعدام محکوم می شود. در صورتی که با وجود میل سارقین هیچ کدام از اهداف عینی قتل و سرقت امکان پذیر نشود به حبس از پنج تا ده سال محکوم خواهند شد.
راهزنی: سارق مسلح و قطاع الطریق اگر با اسلحه امنیت مردم یا جاده را بر هم زند و رعب و وحشت ایجاد کند، محارب است. در چنین حالتی به مجازات اعدام یا قطع دست راست یا پای چب یا تبعید محکوم خواهد شد. و چنانچه کسی راهزنی بکند و محارب محسوب نگردد به سه تا پانزده سال حبس و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم خواهد گردید.
سرقت از موزه ها یا اماکن تاریخی و مذهبی: هرکس اشیاء، لوازم ، مصالح و قطعات آثار فرهنگی را از موزه ها و نمایشگاه‌ها و اماکن تحت نظر دولت سرقت کند یا با آگاهی از مسروقه بودن اشیاء خرید یا نگهداری کند به یک تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد.
سرقت وسایل و متعلقات مربوط به تاسیسات مورد استفاده عمومی: این گونه سرقت ها مجازات حبس به دنبال دارند. وسایلی نظیر تاسیسات آب، برق، گاز و … که مجازات آن ها حبس آن از یک تا پنج سال است.
کیف زنی یا جیب بری: سرقت از راه کیف زنی یا جیب بری و نظایر آن مجازات حبس از یک تا پنج سال و شلاق تا هفتاد و چهار ضربه به دنبال خواهد داشت.
سرقت از اماکن حادثه زده: در صورتی که سرقت در مناطق سیل زده یا جنگی یا آتش سوزی یا زلزله زده و یا در محل تصادف راهنمائی و رانندگی صورت گیرد،سارق به حبس از یک تا پنج سال و شلاق تا هفتاد و چهار ضربه محکوم خواهد شد.
سرقت مقرون به یکی از شرایط مذکور در قانون: اگر سرقت جامع شرایط حد نباشد و همراه با یکی از شرایط زیر باشد ،سارق به حبس از 6 ماه تا 3 سال و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می شود.
1- سرقت در محل سکنی یا مهیا برای سکنی یا در توابع آن یا در محل های عمومی نظیر مسجد و حمام و نظایر آن صورت گیرد.
2- سرقت در مکانی صورت گرفته باشد که در آن درخت، بوته ،پرچین یا نرده واقع شده و سارق آن را شکسته باشد.
3- سرقت در شب صورت گرفته باشد.
4- سارقین 2 نفر یا بیشتر باشند.
5- سارق مستخدم بوده و مال مخدوم خود را دزدیده باشد یا مال فرد دیگری را از منزل فرد دیگری که به اتفاق مخدوم به آنجا رفته برباید یا شاگرد یا کارگر باشد و از محلی که معمولا محل کار او بوده سرقت کرده باشد.
6- اداره کنندگان هتل ، مسافرخانه ،کاروان سرا و کاروان و به صورت کلی افرادی که به اقتضای شغل اموالی در دسترس آن‌هاست، همه یا بخشی از آن را سرقت کنند.
سرقت یا استفاده غیر مجاز از آب ،برق،گاز و تلفن: هر فردی که بدون پرداخت حق انشعاب و گرفتن انشعاب آب، برق، گاز و تلفن از این منابع استفاده غیر مجاز کند، علاوه بر جبران خسارت وارده، به حبس تا 3 سال محکوم می گردد.
مداخله در اموال مسروقه: اکثر سارقین به امید اینکه بتوانند مال مسروقه را به وجه نقد تبدیل کنند، مرتکب سرقت می شوند؛ به همین جهت یکی از راه های موثر در پیشگیری از وقوع سرقت، جلوگیری از خرید و فروش اموال مسروقه است.
به موجب قانون، هرکس با اطلاع و آگاهی یا با وجود قراین اطمینان آور به اینکه مال در نتیجه ارتکاب سرقت کسب شده است، آن را تحصیل ، مخفی یا قبول کند یا مورد معامله قرار دهد، به حبس از 6 ماه تا 3 سال و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم می گردد. اگر متهم معامله اموال مسروقه را حرفه خود قرار داده باشد، به حداکثر مجازات محکوم می شود.
وظیفه سارق در برابر مال باخته
به موجب قانون در تمامی موارد سرقت اموال، دادگاه به جز تعیین مجازات، سارق یا رباینده را به رد عین مال مسروقه محکوم می نماید و چنانچه عین آن وجود نداشته باشد، سارق به رد مثل یا قیمت مال مسروقه و جبران خسارت وارده محکوم خواهد گردید.
در صورتی که سارق عین مال را بازنگرداند یا قیمت آن را پرداخت نکند، اگر مالی از وی در دسترس باشد ضبط شده و به میزان محکومیت از مال ضبط شده برداشت می گردد؛ در غیر این صورت به تقاضای مال باخته تا هنگام پرداخت در حبس باقی خواهد ماند. حتی اگر مدت محکومیت مجازات اصلی وی اتمام یافته باشد.
مدارک مورد نیاز برای شکایت از سرقت
- مدارک شناسایی شامل شناسنامه و کارت ملی؛
- ارائه سند و یا مدرکی که نشان دهد سرقت انجام شده است.

تعریف سرقت
سرقت به معنای دزدیدن، برداشتن و ربودن مالی که متعلق به فردی دیگری است، می باشد. در کلیه موارد مربوط به سرقت، سارق بایستی مالی را که دزدیده است به صاحب اصلی آن بازگرداند و چنانچه اصل مال موجود نباشد، باید قیمت آن را پرداخت کند که بر اساس قیمت روز است.
سارقان انگیزه های گوناگونی در سرقت اموال دیگران دارند، انگیزه بعضی از سارقان، فروش مال دزدی شده و بدست آوردن پول است. بعضی دیگر نیز برای استفاده از مال مسروقه برای انجام جرم دیگری سرقت می کنند، مانند سرقت خودرو و استفاده از آن در قاچاق مواد مخدر و یا ارتکاب جرایم دیگر. انگیزه بعضی دیگر از سارقان نیز استفاده از مال مسروقه است.
سرقت انواع گوناگونی دارد که معمولا به دو دسته سرقت‌های حدی و تعزیری تقسیم بندی می گردند.
به موجب قوانین شرعی و مقررات کیفری برای اجرای حد سرقت، بایستی شرایطی وجود داشته باشد که چنانچه هر کدام از این شرایط نباشد امکان اجرای حد وجود نخواهد داشت که عبارتند از :
- سارق بایستی بالغ باشد.
- سارق به سرقت وادار نشده باشد و بداند که مال دیگری را می دزدد.
- سارق به حرام بودن این عمل آگاه است و صاحب مال، مال را در حرز قرار داده باشد.
- سارق در حال اضطرار سرقت نکرده باشد.
- سرقت در سال قحطی انجام نشده باشد.
- سارق مال را به قصد دزدی برداشته باشد.
- مال مسروقه در حرز متناسب قرار گرفته باشد.
- مال مسروقه از اموال دولتی و وقف نباشد.
البته همچنان شرایطی برای اجرای حد وجود دارد؛ مثلا قبل از شکایت صاحب مال سارق را نبخشیده باشد یا سارق پیش از اثبات جرم از این گناه توبه ننموده باشد.
سرقت های تعزیری
سرقت همراه با آزار یا به صورت مسلحانه باشد: در چنین سرقت هایی، مجرم به حبس از سه ماه تا ده سال و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم خواهد شد.
سرقت مسلحانه گروهی در شب: چنانچه سرقت در شب صورت گرفته باشد و سارقین دو نفر یا بیشتر باشند و حداقل یک نفر از آنان حامل سلاح ظاهر یا مخفی باشد، هر کذام از مرتکبین به پنج تا پانزده سال حبس و شلاق تا هفتاد و چهار ضربه محکوم می شود.
سرقت مقرون به 5 شرط مشدد: در صورتی که سرقت جامع شرایط حد نباشد، اما کلیه شرایط زیر را داشته باشد، مرتکب به پنج تا بیست سال حبس و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم می گردد.
الف- سرقت در شب انجام گیرد.
ب- سرقت توسط 2 یا چند نفر صورت گیرد.
ج- یک یا چند نفر از سارقین حامل سلاح ظاهر یا مخفی بوده باشند.
د- سارقین از دیوار بالا رفته یا حرز را شکسته یا کلید ساخته باشند و یا خود را مثل کارمندان دولتی معرفی کرده باشند.
ه- در ضمن سرقت کسی را آزار یا تهدید کرده باشند.
سرقت مسلحانه از خانه: چنانچه یک یا چند نفر خانه ای را سرقت کنند و حداقل 1 نفر از آنان مسلح باشد ویا هیچ کدام مسلح نباشند، ولی در هنگام سرقت در مقام هتک ناموس برآیند به مجازات اعدام یا حبس عبد محکوم خواهند شد.اگر ساکنان خانه در مقام دفاع از مال یا ناموس برآیند و در این بین مرتکب قتل یا جرح یا ضرب سارقین شوند، از مجازات معاف خواهند شد. ماموران در زمان دستگیری سارقین چنانچه موجب قتل یا جرح یا ضرب سارقین شوند، از مجازات معاف خواهند شد.
سرقت مسلحانه از بانک‌ها، صرافی‌ها یا جواهرفروشی ها: چنانچه دو یا چند نفر با برنامه ریزی و قبلی، وجه نقد یا اوراق بهادار یا جواهرات را از بانک‌ها و صرافی‌ها سرقت کنند و حداقل یک نفر از سارقین مسلح به سلاح سرد یا گرم ظاهر یا مخفی، پر یا خالی باشد، چه از آن استفاده بکند چه نکند، در صورت وقوع سرقت به حبس ابد و در صورت وقوع قتل به اعدام محکوم می شود. در صورتی که با وجود میل سارقین هیچ کدام از اهداف عینی قتل و سرقت امکان پذیر نشود به حبس از پنج تا ده سال محکوم خواهند شد.
راهزنی: سارق مسلح و قطاع الطریق اگر با اسلحه امنیت مردم یا جاده را بر هم زند و رعب و وحشت ایجاد کند، محارب است. در چنین حالتی به مجازات اعدام یا قطع دست راست یا پای چب یا تبعید محکوم خواهد شد. و چنانچه کسی راهزنی بکند و محارب محسوب نگردد به سه تا پانزده سال حبس و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم خواهد گردید.
سرقت از موزه ها یا اماکن تاریخی و مذهبی: هرکس اشیاء، لوازم ، مصالح و قطعات آثار فرهنگی را از موزه ها و نمایشگاه‌ها و اماکن تحت نظر دولت سرقت کند یا با آگاهی از مسروقه بودن اشیاء خرید یا نگهداری کند به یک تا پنج سال حبس محکوم خواهد شد.
سرقت وسایل و متعلقات مربوط به تاسیسات مورد استفاده عمومی: این گونه سرقت ها مجازات حبس به دنبال دارند. وسایلی نظیر تاسیسات آب، برق، گاز و … که مجازات آن ها حبس آن از یک تا پنج سال است.
کیف زنی یا جیب بری: سرقت از راه کیف زنی یا جیب بری و نظایر آن مجازات حبس از یک تا پنج سال و شلاق تا هفتاد و چهار ضربه به دنبال خواهد داشت.
سرقت از اماکن حادثه زده: در صورتی که سرقت در مناطق سیل زده یا جنگی یا آتش سوزی یا زلزله زده و یا در محل تصادف راهنمائی و رانندگی صورت گیرد،سارق به حبس از یک تا پنج سال و شلاق تا هفتاد و چهار ضربه محکوم خواهد شد.
سرقت مقرون به یکی از شرایط مذکور در قانون: اگر سرقت جامع شرایط حد نباشد و همراه با یکی از شرایط زیر باشد ،سارق به حبس از 6 ماه تا 3 سال و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می شود.
1- سرقت در محل سکنی یا مهیا برای سکنی یا در توابع آن یا در محل های عمومی نظیر مسجد و حمام و نظایر آن صورت گیرد.
2- سرقت در مکانی صورت گرفته باشد که در آن درخت، بوته ،پرچین یا نرده واقع شده و سارق آن را شکسته باشد.
3- سرقت در شب صورت گرفته باشد.
4- سارقین 2 نفر یا بیشتر باشند.
5- سارق مستخدم بوده و مال مخدوم خود را دزدیده باشد یا مال فرد دیگری را از منزل فرد دیگری که به اتفاق مخدوم به آنجا رفته برباید یا شاگرد یا کارگر باشد و از محلی که معمولا محل کار او بوده سرقت کرده باشد.
6- اداره کنندگان هتل ، مسافرخانه ،کاروان سرا و کاروان و به صورت کلی افرادی که به اقتضای شغل اموالی در دسترس آن‌هاست، همه یا بخشی از آن را سرقت کنند.
سرقت یا استفاده غیر مجاز از آب ،برق،گاز و تلفن: هر فردی که بدون پرداخت حق انشعاب و گرفتن انشعاب آب، برق، گاز و تلفن از این منابع استفاده غیر مجاز کند، علاوه بر جبران خسارت وارده، به حبس تا 3 سال محکوم می گردد.
مداخله در اموال مسروقه: اکثر سارقین به امید اینکه بتوانند مال مسروقه را به وجه نقد تبدیل کنند، مرتکب سرقت می شوند؛ به همین جهت یکی از راه های موثر در پیشگیری از وقوع سرقت، جلوگیری از خرید و فروش اموال مسروقه است.
به موجب قانون، هرکس با اطلاع و آگاهی یا با وجود قراین اطمینان آور به اینکه مال در نتیجه ارتکاب سرقت کسب شده است، آن را تحصیل ، مخفی یا قبول کند یا مورد معامله قرار دهد، به حبس از 6 ماه تا 3 سال و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق محکوم می گردد. اگر متهم معامله اموال مسروقه را حرفه خود قرار داده باشد، به حداکثر مجازات محکوم می شود.
وظیفه سارق در برابر مال باخته
به موجب قانون در تمامی موارد سرقت اموال، دادگاه به جز تعیین مجازات، سارق یا رباینده را به رد عین مال مسروقه محکوم می نماید و چنانچه عین آن وجود نداشته باشد، سارق به رد مثل یا قیمت مال مسروقه و جبران خسارت وارده محکوم خواهد گردید.
در صورتی که سارق عین مال را بازنگرداند یا قیمت آن را پرداخت نکند، اگر مالی از وی در دسترس باشد ضبط شده و به میزان محکومیت از مال ضبط شده برداشت می گردد؛ در غیر این صورت به تقاضای مال باخته تا هنگام پرداخت در حبس باقی خواهد ماند. حتی اگر مدت محکومیت مجازات اصلی وی اتمام یافته باشد.
مدارک مورد نیاز برای شکایت از سرقت
- مدارک شناسایی شامل شناسنامه و کارت ملی؛
- ارائه سند و یا مدرکی که نشان دهد سرقت انجام شده است.